| zurück | an den Anfang | weiter |
Grabinschriften
Weiheinschriften
Bauinschriften
Militärdiplome
|
Befund |
Transskription |
Übersetzung |
|
M CAELIO T F LEM BON |
Marco Caelio Titi filio Lemonia (tribu) Bononia |
Für Marcus Caelius, den Sohn des Titus, aus dem Stimmbezirk Lemonia, gebürtig aus Bologna, Centurio der 1. Kohorte der 18. Legion, 53 Jahre alt. Er fiel im Varus-Krieg. Die Gebeine der Freigelassenen dürfen (hier ebenfalls) bestattet werden. Sein Bruder Publius Caelius, Sohn des Titus, aus dem Stimmbezirk Lemonia, hat (den Grabstein) errichten lassen. |
|
M VAL CELERINVS PAPIRIA ASTIGI CIVES AGRIPPINE VETER LEG X G P F VIVOS FECIT SIBI ET MARCIAE PRO CVLAE VXORI |
Marcus Valerius Celerinus Papiria (tribu) Astigi civis Agrippinensis veteranus legionis X geminae piae fidelis vivus fecit sibi et Marciae Pro/ culae uxori. |
Marcus Valerius Celerinus aus dem Stimmbezirk Papiria in Astigis [Spanien] Bürger der (Stadt der) Agrippina, Veteran der 20. Legion, der Gemina, der treu ergebenen, hat zu Lebzeiten sich und seiner Ehefrau Marcia Procula (den Grabstein) anfertigen lassen. |
|
D M P ELIO GERMANIONI ADIVTORINIA MARCELLA COIIVGI OBITO FECIT |
Dis Manibus Publio Elio Germanioni Adiutorinia Marcella coiiugi obito fecit. |
Den Totengöttern geweiht. für Publius Aelius Germanio, ihren verstorbenen Gatten, errichtete Adiutorinia Marcella (dieses Grabmal). |
|
OCELLIONI ILLANVONIS F EXOMNAE CONIVGI EIVS OPTATAE F ANNAE NEPTIAE BIENVS GATI F PIE DE SVO F C |
Ocellioni Illanuonis filio Exomnae coniugi eius Optatae fliae Anna neptiae Bienus Gati filius pie de suo faciendum curavit. |
Für Ocellio, Sohn des Illanuo, für Exomna, seine Gattin, für Optata, seine Tochter, für Anna, seine Enkelin, hat Bienus, Sohn des Gatus, (das Grabmal) von seinem (Geld) errrichten lassen. |
|
BIENO GATI F CIVI VIROMAN DVO INGENVAE OCELLIONIS FIL CONIVGI EIVS |
Bieno Gati filio civi Viroman/ duo Ingenuae Ocellionis fliiae coniugi eius |
Für Bienus, Sohn des Gatus, Bürger der Gemeinde der Viromanduer, für Ingenua, Tochter des Ocellio, seine Gattin. |
|
L BRVTTIO ACVTO IVSTI C LEG V L MAVRA CONTVBERNALI ET NEPELENI FILIAE F C S T T L |
Lucio Bruttio Acuto Iusti centurionis legionis V liberto Maura contubernali et Nepeleni filiae faciendum curavit sit tibi terra levis. |
Für Lucius Bruttius Acutus, den Freigelassenen, des (Lucius Bruttius) Iustus, des Centrurio der 5. Legion, für ihren Lebensgefährten sowie für ihre Tochter Nepele hat Maura (den Grabstein) errichten lassen. Die Erde sei dir leicht! |
|
C IVL VALERIVS VET L X G VIVVS FECIT S ET SEPT FLORE CONIVGI P K AN L ET IVLIO FLORO FILIO K AN V |
Caius Iulius Valerius veteranus legionis X geminae vivus fecit sibi et Septimiae Florae coniugi piae karissimae annorum 50 et Iulio Floro filio karissimo annorum 5. |
Caius Julius Valerius, Veteran der 10. Legion, der gemina, hat zu Lebzeiten für sich und Septimia Flora, seine treue und innigst geliebte Ehefrau, 50 Jahre, und für Julius Florus, seinen innigst geliebten Sohn, 5 Jahre, (dieses Grabmal) errichten lassen. |
|
VIATORINUS PROT ECTOR MITAVIT AN NOS TRIGINTA O CCISSVS IN BAR BARICO IVXTA D IVITIA A FRANCO VICARIVS DIVITESIM |
Viatorinus prot/ector militavit an/nos triginta o/ccissus in bar/barico iuxta D/ivitia a Franco Vicarius Divitensium |
Viatorinus, Leibwächter, diente 30 Jahre, erschlagen wurde er in Barbarenland nahe Divitia von einem Franken. Der stellvertretende Kommandeur der Garnison von Divitia (=Köln-Deutz) (hat diesen Grabstein errichten lassen). |
|
T FLAVIVS BASSVS MVCALAE F DANSALA EQ ALAE NORI CORV TVR FABI PVDENTIS AN XXXXVI STIP XXVI H F |
Titus Flavius Bassus Mucalae Filius Dansala eques alae Nori/corum turma Fabii Pudentis annorum 46 stipendiorum 26 heredes fecerunt/heres faciendum curavit |
Titus Flavius Bassus, Sohn des Mucala, aus dem Volk der Dansal(et)er [Bulgarien], Reiter des norischen Regiments, aus der Schwadron des Fabius Pudens. Er war 46 Jahre alt und diente 26 Jahre. Die Erben haben (das Grabmal) errichten lassen. |
|
OSSA AGRIPPINAE M AGRIPPAE F DIVI AUG NEPTIS UXORIS GERMANICI CAESARIS MATRIS C CAESARIS AUG GERMANICI PRINCIPIS |
Ossa Agrippinae, Marci Agrippae filiae, divi Augusti neptis, uxoris Germanici Caesaris, matris Caii Caesaris Augusti Germanici principis |
Die Gebeine der (Vipsania) Agrippina, der Tochter des Marcus Agrippa, der Enkelin des göttlichen Augustus, der Gattin des Germanicus Caesar, der Mutter des Caius Caesar Augustus Germanicus, des Princeps |
|
L POBLICIO L F TERE VETERA LEG V ALAVD EX TESTAMENTO ET PAVLLAE F ET VIVIS O MODESTO L P M H; |
Lucio Poblicio Lucii filio Tere(tina tribu) veteranus legionis quintae alaudae ex testamento et Paullae filiae et vivis [...]o Modesto Lucio P[...] (hoc) m(onumentum) h(eredem non sequetur) |
Dem Lucius Poblicius, Sohn des Lucius, aus dem Stimmbezirk Teretina, dem Veteran der 5. Legion, der Lerchenlegion, nach dem Testament für Paulla, seine Tochter, und die Lebenden dem [...]us Modestus, dem Lucius P[...] (Dieses) Denkmal wird dem Erben (nicht zuteil werden.) |
|
SEX HAPARO NIO IVSTINO NEGOTATO RI SEPLASIA RIO FRATRES FAC CUR |
Sexto Haparonio Iustino negotatori seplasiario fratres faciendum curaverunt |
|
|
AEMILIO SAE NI F MIL EX CLASSE G P F PL EVHODI N CI VI DVMNONIO AN |
Aemilio Sae/ni filio militi ex classe Germanica pia fideli pleromate Euhodi nauarchi ci/vi Dumnonio an(norum ...) |
|
MERCVRIO SACRVM ALBANIA ALBANI F ASPRA EX IMPERIO IPSIVS S L M |
Mercurio sacrum Albania Albani filia Aspra ex imperio ipsius solvit libens merito |
Dem Merkur geweiht. Albania Aspra, Tochter des Albanus, hat auf Geheiss des Gottes selbst gern und nach Gebühr ihr Gelübde eingelöst. |
|
M VACALLINE HIS LEVBASN IVS EXOMNI PRO SE ET SUI S V S L M |
Matronis Vacalline/his Leubasn/ius Exomni filius pro se et sui/s votum solvit libens merito |
Für die Vacallinehischen Matronen. Leubasnius, Sohn des Exomnus, hat sein Gelübde für sich und die Seinen gern und nach Gebühr gelöst. |
|
... VERECVND VS ET LAVBASN EXOMNI ... |
... Verecund/us und Laubasnius Exomni ... |
... Verecundus und Laubasnius, Sohn des Exomnus, ... |
|
MATRONIS AVFANIB C IVL MANSVE TVS M L I M P F V S L M FV T AD ALVTVM FLVMEN SECVS MONT CAVCASI |
Matronis Aufanibus Caius Iulius Mansue/tus miles legionis primae Minerviae piae fidelis votum solvit libens merito. fu(i)/t ad Alutum flumen secus montis Caucasi. |
Den Aufanischen Matronen Caius Iulius Mansuetus, Soldat der Ersten Legion, der Minervischen, der treuen und zuverlässigen, hat das Gelübde freudig eingelöst. Er war am Alutus-Fluss im Kaukasus. |
|
DEAE VAGDAVERCVSTI TITVS FLAVIVS CONSTANS PRAEF PRAET EM V |
Deae Vagdavercusti Titus Flavius Constans praefectus praetorio eminentissimus vir |
Der Göttin Vagdavercustis (von) Titus Flavius Constans, Präfekt der Prätorianergarde, der Eminenz |
|
MATRONIS AXSINGINEHIS M CATVLLINIVS PATERNVS V S L M |
Matronis Axsinginehis M(arcus) Catullinius Paternus v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito) |
|
IMP NERO CAESAR AVGVSTVS DIVI CLAVDI F GERMANICI CAESARIS N TIB CAESARIS AVG PRON DIVI AVG ABN PONTIF MAX TRIB POT XII IMP X COS IIII P P SVLPICIO SCRIBONIO RVFO LEG AVG PRO PR LEG XV PRIMIG |
Imp(erator) Nero Caesar Augustus divi Claudi f(ilius) Germanici Caesaris n(epos) Tib(eri) Caesaris Aug(usti) pron(epos) divi Aug(usti) abn(epos) pontif(ex) max(imus) trib(unicia) pot(estate) XII imp(erator) X co(n)s(ul) IIII p(ater) p(atriae) P(ublio) Sulpicio Scribonio Rufo leg(ato) Aug(usti) pro pr(aetore) leg(io) XV Primig(enia) |
Kaiser Nero Augustus, Sohn des vergöttlichten Claudius, Enkel des Germanicus Caesar, Urenkel des Tiberius Caesar Augustus, oberster Staatspriester, Inhaber der tribunizischen Amtsgewalt zum zwölften male, zehnmal als siegreicher Feldherr akklamiert, vierfacher Konsul, Vater des Vaterlandes. Unter der Statthalterschaft des Publius Sulpicius Scribonius Rufus (errichtete dieses Bauwerk) die 15. Legio Primigenia. |
|
Imp(erator) Caesar, divi Nervae f(ilius), Nerva Traianus Augustus Germanicus Dacicus,
pontifex maximus, tribunic(ia) potest(ate) XI, imp(erator) VI, co(n)s(ul) V, p(ater)
p(atriae) equitibus et peditibus, qui militaverunt in alis quattuor et cohortibus decem
et una{m} quae appellantur I Hispanorum Auriana et I Augusta Thracum et I singularium
c(ivium) R(omanorum) p(ia) f(idelis) et ll Flavia p(ia) f(idelis) (milliaria) et I
Breucorum et I et II Raetorum et III Bracaraugustanorum et III Thracum et III Thracum
c(ivium) R(omanorum) et III Britannorum et III Batavorum (milliaria) et IIII Gallorum et
V Bracaraugustanorum et VII Lusitanorum et sunt in Raetia sub Ti(berio) lulio Aquilino
quinis et vicenis pluribusve stibendiis emeritis dimissis honesta missione, quorum nomina
subscripta sunt, ipsis liberis posterisque eorum civitatem dedit et conubium cum
uxoribus, quas tunc habuissent, cum est civitas iis data, aut siqui caelibes essent, cum
iis quas postea duxissent dumtaxat singuli singulas, pr(idie) k(alendas) I(ulias) C(aio) Minicio Fundano, C(aio) Vettennio Severo co(n)s(ulibus), alae I Hispanorum Aurianae, cui praest M(arcus) Insteius M(arci) f(ilius) Pal(atina tribu) Cölenus, ex gregale Mogetissae Comatulli f(ilio) Boio et Verecundae Casati filiae uxori eins Sequan(ae) et Matrullae filiae eius. Descriptum et recognitum ex tabula aenea quae fixa est Romae in muro post templum divi Aug(usti) ad Minervam |
1. Imperator Caesar Nerva Traianus Augustus Germanicus Dacicus, Sohn des vergöttlichten
Nerva, Oberpriester, zum elften Male Inhaber der tribunizischen Gewalt, zum sechsten Male
zum Imperator ausgerufen, fünfmal Konsul, Vater des Vaterlandes, hat den unten
aufgeführten Reitersoldaten und Fußsoldaten der folgenden (folgen die Truppennamen) unter
dem Oberbefehl des Tiberius lulius Aquilinus in Rätien stationierten Alen und Kohorten,
sofern sie 25 oder mehr Jahre gedient haben und ehrenvoll entlassen worden sind, das
römische Bürgerrecht verliehen, und zwar ihnen persönlich sowie ihren Kindern und deren
Nachkommen, ferner das Recht, eine (nach römischem Recht gültige) Ehe einzugehen mit
denjenigen Frauen, die sie zu dem Zeitpunkt, als ihnen das Bürgerrecht verliehen wurde,
hatten oder, falls sie ledig waren, mit denjenigen Frauen, die sie später heiraten würden
- jeweils aber nur für eine Ehe. 30. Juni, unter dem Konsulat des C(aius) Minicius Fundanus und des C(aius) Vettennius Severus (107 n. Chr.). (Das Diplom ist ausgefertigt) für den Boier Mogetissa, Sohn des Comatullus, ausgedienter Gemeiner aus der unter dem Kommando des Marcus Insteius Cölenus, Sohn des Marcus, aus der Tribus Palatina, stehenden Ala I Hispanorum Auriana, sowie für seine Frau, die Sequanerin Verecunda, Tochter des Casatus und für seine Tochter Matrulla. Überprüfte Abschrift von der Bronzetafel, die zu Rom an der Mauer hinter dem Tempel des vergöttlichten Augustus, bei der Minerva(statue), angebracht ist. |